The dilogy of Klaipėda's urban development I. Shaping or preserving the historical image of the port city

Authors

  • Inesa Alistratovaitė-Kurtinaitienė Vilnius Gediminas Technical University image/svg+xml
  • Dalia Dijokienė Vilnius Gediminas Technical University image/svg+xml

DOI:

https://doi.org/10.22616/j.landarchart.2026.28.05

Keywords:

Urban morphology, Waterfront redevelopment, Place identity, Historic urban core, Seaport Klaipėda

Abstract

The paper explores the transformation of urban image in the context of global cities, focusing on Klaipėda, Lithuania’s only ice-free seaport and a historically multi-layered urban area. The research addresses the challenge of maintaining local identity amid globalization and historical disruptions that altered urban development trajectories in the mid-20th century. These changes often led to the loss or radical transformation of cities’ visual and structural identities. The study investigates how Klaipėda’s image, historically shaped by its fortress origins, timber trade, and later port functions, is evolving today. The first impression of the city, especially for cruise passengers arriving via the Curonian Lagoon, is dominated by industrial port elements rather than its historical core. However, recent transformations – such as revitalization of industrial areas and the reconstruction of the castle tower in 2024 – signal a shift toward re-establishing historical identity. Research methods include long-term urban structure analysis, review of territorial planning documents, and application of a tested methodology for assessing urban landscapes and their relationship with new developments. The authors also draw on Lithuanian and international sources and their professional experience, complemented by feasibility studies conducted in 2022–2023. Results reveal that the southern horn at the mouth of the Danė River, a strategic entry point, plays a crucial role in shaping Klaipėda’s identity. The analysis identifies principles for harmonizing heritage preservation with contemporary development, emphasizing the concept of “protect by developing.” Conclusions and recommendations advocate for a balanced approach: neither rigid preservation nor unrestricted transformation, but a strategy that integrates historical elements with new urban forms. This approach can strengthen Klaipėda’s unique identity within the global network of port cities, ensuring that development enhances rather than erases its historical character.

Author Biographies

  • Inesa Alistratovaitė-Kurtinaitienė, Vilnius Gediminas Technical University

    Architect and urban designer. Doctor of Science (Humanities, Art Criticism, Architecture), Assoc. Professor, Head of the Department of Urban Design, Faculty of Architecture, Vilnius Gediminas Technical University,

  • Dalia Dijokienė, Vilnius Gediminas Technical University

    Architect and urban designer. Doctor of Science (Humanities, Art Criticism, Architecture), Professor, Dean of Faculty of Architecture, Vilnius Gediminas Technical University,

References

1. Alistratovaitė, I. Morfologinės struktūros transformacijos centriniame miesto rajone. Daktaro disertacija, 03H, H312. Vilnius, 2005.

2. Alistratovaitė, I. Uostamiesčio vizualinio įvaizdžio plėtros galimybės ir problemos: aukštybinių pastatų išdėstymo specialiojo plano rengimas – sprendinių konkretizavimas ir pasekmių vertinimas. Urbanistika ir architektūra, 2009, 33(2): 49–81.

3. Daunora, J.Z., Kirvaitienė, S., Vyšniūnas, A. Vilniaus miesto vizualinio identiteto apsauga ir plėtros principai. Vilnius: Technika, 2004, 151 p.

4. Dėl Klaipėdos senamiesčio (unikalus kodas kultūros vertybių registre: 16075) teritorijos ir apsaugos zonos ribų plano patvirtinimo, LR Kultūros ministro įsakymas, 2012 m. kovo 27 d. Nr. ĮV-204.

5. Demereckas, K. Klaipėda senuose atvirukuose. Klaipėda: Libra Memelensis, 2007, 256 p.

6. Dijokienė, D; Alistratovaitė-Kurtinaitienė, I. Methodology for the analysis and assessment of panoramic views of urbanised landscape. Landscape architecture and art. Jelgava: Latvia University of Agriculture. 2024, 25(25): 25-35.

7. Hall, T. Planning Europe’s Capital Cities: Aspects of Nineteenth-century Urban Development. Routledge, 2009, 408 p.

8. Hirt, S.A. Iron Curtains: Gates, Suburbs and Privatization of Space in the Post-socialist City. Wiley-Blackwell, 2012, 256 p.

9. Klaipedos istorija. [online 30.11.2025]. https://www.vle.lt/straipsnis/klaipedos-istorija/

10. Klaipėdos legendų pėdsakais. 2023 [online 30.11.2025]. https://ve.lt/gyvenimas/klaipedos-legendu-pedsakais

11. Klaipėdos miesto aukštybinių pastatų išdėstymo schema – specialusis planas (patvirtintas Klaipėdos miesto savivaldybės tarybos 2007 m. birželio 28 d. sprendimas Nr. T2-201). Projekto autoriai I.Alistratovaitė, Z.J.Daunora, A.Vyšniūnas.

12. Klaipėdos miesto bendrasis planas patvirtintas 2021 m. rugsėjo 30 d. sprendimu Nr. T2-191, [online: 24.11.2025]. https://www.klaipeda.lt/lt/savivaldybe/administracija/miesto-bendrasis-planas/218.

13. Klaipėdos senojo miesto vieta su priemiesčiais (u. k. 27077), [online: 24.11.2025]. https://kvr.kpd.lt/#/static-heritage-search.

14. Kultūros paveldo departamento prie Kultūros ministerijos pirmosios nekilnojamojo kultūros paveldo vertinimo tarybos aktas, 2017-09-05 Nr. KPD-RM-2470/1, skirtas Klaipėdos miesto bastioninių įtvirtinimų kompleksui (u. k. 10457), [online: 24.11.2025]. https://kvr.kpd.lt/#/static-heritage-search.

15. Kultūros paveldo departamento prie Kultūros ministerijos pirmosios nekilnojamojo kultūros paveldo vertinimo tarybos aktas, 2024-11-26 Nr. KPD-RM-2050/6, skirtas Klaipėdos senamiesčiui (u. k. 16075), [online: 24.11.2025]. https://kvr.kpd.lt/#/static-heritage-search.

16. Landry, Ch. The Creative City: A Toolkit for Urban Innovators. Earthscan, 2000, 288 p.

17. Miškinis, A. Vakarų Lietuvos miestai ir miesteliai. II knyga. Leidykla Savastis, 2007, 763 p.

18. Safronovas, V. Klaipėdos miesto istorija. Klaipėda: Mažosios Lietuvos istorijos muziejus, 2021. 304 p.

19. Tatoris, J. Senoji Klaipėda. Urbanistinė raida ir architektūra iki 1939 metų. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidykla, 1994. 334 p.

20. Vyšniūnas, A. Klaipėdos siluetas – urbolingvistinis tekstas rašomas aukštybiniais pastatais. Ar bus sekanti „raidė“? Nauja statyba, 2006, No.4

Downloads

Published

30-10-2026

How to Cite

The dilogy of Klaipėda’s urban development I. Shaping or preserving the historical image of the port city. (2026). Landscape Architecture and Art, 28(28), 50-59. https://doi.org/10.22616/j.landarchart.2026.28.05